Wond en compressiezorg

Een wond is een beschadiging waarbij de huid of het lichaamsweefsel daaronder door een kracht van buitenaf is gescheiden of beschadigd is geraakt en waarbij meestal bloedverlies optreedt.

Oedeem is een ander woord voor vochtophoping. Het zorgt voor een abnormale aanwezigheid van vocht op plaatsen in het lichaam waar vocht normaliter nauwelijks aanwezig is. Oedeem komt voornamelijk voor in de benen, voeten, enkels en knieën maar kan ook voorkomen in andere delen van het lichaam zoals de longen, buik, gezicht of handen.

Compressietherapie betekent letterlijk 'drukbehandeling' ook wel ambulante compressie genoemd. Bij ambulante compressietherapie worden elastische zwachtels gebruikt om oedeem in bijvoorbeeld een arm of been terug te dringen zodat het lichaamsdeel weer een stabiele omvang krijgt.     

Het doel van compressietherapie is tweeledig:

1. Het ondersteunt de functie van slecht functionerende kleppen in de afvoerende bloedvaten.

2. De ondersteuning helpt om de bloed- en lymfestroom te verbeteren.

Met  compressietherapie kan de zwelling (vocht), afhankelijk van de ernst, snel en definitief verdwijnen.     

Er wordt onderscheid gemaakt tussen niet-elastische verbanden, korte-rek en lange-rekverbanden. De meest voorkomende compressietherapieën zijn: 
                                                                                                                                                                                                                  - Zwachtelen, hierbij wordt het verband met druk aangebracht                                                                                                                                    - Het dragen van een klittenbandkous, ook wel een wrap genoemd                                                                                                                            - Het dragen van een therapeutische elastische kous (TEK). Deze kousen worden alleen aangemeten wanneer er geen sprake meer is van oedeem in het onderbeen.                                                                                                                                                                                - Het gebruik van intermitterende Pneumatische Compressie systemen (IPC). Deze behandeling bestaat uit een manchet met luchtkamers om het been heen. Hierbij wordt er afwisselend door de luchtkamers compressie toegepast.                                            

Een behandeling met compressietherapie wordt pas gestart nadat er een diagnose is gesteld. Een vereist onderdeel van de diagnostiek vormt het uitvoeren van de enkel/arm-index. Aan de hand hiervan wordt de indicatie voor een behandeling opgesteld.

Er zijn verschillende soorten zwachtels. Deze meest voorkomende zwachtels zijn:                                                                                           

De meest voorkomende soorten wonden zijn:

Een acute wond is een verwonding van de huid die plotseling optreedt in plaats van na verloop van tijd. Een acute wond geneest net zo voorspelbaar en net zo snel als een normale wond. Acute wonden kunnen overal op het lichaam voorkomen en variëren van oppervlakkige schrammen tot diepe wonden die de bloedvaten, zenuwen en spieren beschadigen.

Een complexe wond kan diverse oorzaken hebben en is altijd het gevolg van een onderliggend lijden. Een wond wordt als complex beschouwd als deze, ondanks de juiste behandeling, binnen 4 tot 12 weken geen genezing vertoont. Denk hierbij bijvoorbeeld aan slechte bloedvaten in de benen of bloedtoevoeraandoeningen bij diabetes (diabetesvoet) die de genezing in de weg staat. Een andere soort complexe wond is decubitus (doorligwond) bij immobiele mensen.

Een gezonde wond is een rode wond. De wondbodem is schoon en bedekt met een korrelige, vochtig glanzende, helderrode weefselaanslag. Een rode wondbodem is een goed teken. De wond zal dan meestal goed genezen. Het is belangrijk dat de wondbodem wordt beschermd en niet uitdroogt.

Wanneer de wond geelbeslag (pusvorming) heeft kan dit duiden op een infectie. Hierbij is het van belang dat de wond met de juiste wondmaterialen wordt schoongemaakt en beschermd.

- Uw behandelaar brengt de oorzaak en beïnvloedende factoren in kaart.

- De wond wordt gereinigd: mogelijk lichaamsvreemde materialen, bloedstolsels, dood weefsel en losse weefseldraden worden uitgespoeld.

- Indien nodig wordt de wond gesloten door middel van hechten, plakken of door het aanbrengen van wondverband.

- Beschermen van de wond. Het wondvocht wordt opgevangen maar voorkomen wordt dat het wondbed te ver uitdroogt en/of te nat is.

- Infecties voorkomen of bestrijden. Er zal tijdig een arts worden ingeschakeld om een wondkweek of biopt af te nemen om, in geval van stagnatie in de genezing, de oorzaak te achterhalen.

Zodra er sprake is van een huidbeschadiging spoel de wond en wondomgeving dan goed uit. Dit kunt u het beste doen door de wond 5 tot 10 minuten uit te spoelen onder een lauwwarme kraan met stromend water langs het lichaam. Spoel niet direct op de wond.

Probeer de wond zo schoon mogelijk te verbinden en contacteer uw huisarts. De huisarts zal uw wond verzorgen en een behandelplan opstellen.

Als de wond na 21 dagen nog steeds niet is genezen dan is het raadzaam om nogmaals contact te leggen met de huisarts voor een doorverwijzing naar een specialist. Het kan namelijk zijn dat de wond minder goed geneest door een ‘onderliggend lijden’, dit zijn factoren die de wondgenezing op een negatieve manier kunnen beïnvloeden. Denk hierbij aan diabetes, gebruik van bloedverdunners, behandelingen bij de oncoloog en circulatieproblemen in de vaten.

Het antwoord is ja en nee.

Het wondmateriaal wordt wel of niet vergoed in de volgende gevallen:  

Ja, als de wond is beoordeeld door een arts of verpleegkundige.

Ja, als er sprake is van een ernstige aandoening waarbij de arts of verpleegkundige specialistische periodieke controles uitvoert.

Ja, als de wond langer dan 14 tot 21 dagen aanwezig is en nog geen tekenen van genezing laat zien.

Nee, als de wond binnen 7 tot 14 dagen geleden is ontstaan.

Alle wondmateriaal dat wordt besteld met een recept of een machtigingsformulier wordt door de zorgverzekeraar eerst met het eigen risico verrekend. Zodra het eigen risico is verbruikt wordt het materiaal door de zorgverzekeraar vergoed.